Το Σάββατο του Λαζάρου στα Επτάνησα: Ζωντανές παραδόσεις στην καρδιά της Άνοιξης

Η ημέρα του Λαζάρου, προάγγελος της Μεγάλης Εβδομάδας, κατέχει ξεχωριστή θέση στη λαϊκή θρησκευτικότητα και τις παραδόσεις του ελληνικού κόσμου. Στα Επτάνησα – νησιωτικό σύμπλεγμα με έντονη πολιτισμική ταυτότητα – το Σάββατο του Λαζάρου γιορτάζεται με πλούσια έθιμα, παιδικά τραγούδια, γλυκίσματα και τελετουργίες που παντρεύουν τη χριστιανική πίστη με τη φυσιολατρεία και την άνοιξη. Ας δούμε πώς εκφράζεται το έθιμο σε κάθε ένα από τα νησιά των Επτανήσων.


Κέρκυρα
Στην Κέρκυρα, το Σάββατο του Λαζάρου συνδυάζει το θρησκευτικό με το λαογραφικό στοιχείο με μοναδικό τρόπο. Από τις πρώτες πρωινές ώρες, παιδιά φορώντας λευκά ρούχα ή παραδοσιακές ενδυμασίες κυκλοφορούν στα καντούνια, κρατώντας στολισμένα καλαθάκια γεμάτα λουλούδια ή μικρούς ξύλινους σταυρούς, και τραγουδούν τα λαζαριάτικα κάλαντα:

«Ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν τα βάγια,
Ήρθε κι η Κυριακή που τρων τα ψάρια.»
Οι κάτοικοι τους προσφέρουν αυγά, σύκα και γλυκίσματα, ενώ σε κάποιες περιοχές φτιάχνουν αναπαραστάσεις του τάφου του Λαζάρου από λουλούδια και πανί. Στις ενορίες τελείται ιδιαίτερη λειτουργία, ενώ στην ύπαιθρο του νησιού, το έθιμο διατηρεί έντονο τον κοινοτικό χαρακτήρα, με τραπέζια για όλους.

Παξοί και Αντίπαξοι
Στους Παξούς και Αντίπαξους, το Σάββατο του Λαζάρου γιορτάζεται λιτά, με επίκεντρο το σπίτι και την εκκλησία. Οι κάτοικοι στολίζουν τις εικόνες με φρέσκα λουλούδια και παιδιά διατηρούν την παράδοση των καλάντων, συχνά συνοδευόμενα από μαντολίνα. Σε ορισμένα χωριά αφηγούνται στους μικρούς ιστορίες από τη ζωή του Λαζάρου. Πολλές οικογένειες φτιάχνουν τα πρώτα πασχαλινά γλυκά εκείνη τη μέρα.

Λευκάδα
Η Λευκάδα κρατά με συνέπεια την παράδοση του Λαζάρου. Τα παιδιά φτιάχνουν σταυρούς από ξύλο, στολισμένους με λουλούδια και πανιά, συμβολίζοντας τον τάφο του Λαζάρου. Τραγουδούν:

«Σήκω Λάζαρε και μην κοιμάσαι,
Ήρθε η μάνα σου από την πόλη.»
Οι κάτοικοι προσφέρουν αυγά και κουλουράκια. Οι νοικοκυρές ζυμώνουν λαζαράκια με μαστίχα, γαρύφαλλο και ξηρούς καρπούς, ενώ σχολεία παρουσιάζουν θεατρικά για την Ανάσταση του Λαζάρου.

Κεφαλονιά
Στην Κεφαλονιά, η συμμετοχή του κόσμου είναι μαζική. Εκτός από τα κάλαντα, παιδιά περιφέρουν στολισμένο ομοίωμα ή εικόνα του Λαζάρου. Τα λαζαράκια έχουν πλούσιο άρωμα γαρύφαλλου και είναι διακοσμημένα με σταφίδες ή αμύγδαλα. Οι πιστοί κουβαλούν σταυρούς με άνθη στις εκκλησίες, ενώ τοπικά πανηγύρια δίνουν χαρακτήρα γιορτής.

Ιθάκη
Η Ιθάκη κρατά το έθιμο μέσω σχολείων και πολιτιστικών συλλόγων. Παλαιότερα περιφερόταν στεφάνι με αγριολούλουδα και η εικόνα του Λαζάρου. Παιδιά λένε τα κάλαντα, φτιάχνουν χειροτεχνίες, ενώ οι νοικοκυρές ετοιμάζουν γλυκίσματα και ξεκινούν τον ανοιξιάτικο καθαρισμό του σπιτιού.

Ζάκυνθος
Η Ζάκυνθος συνδυάζει εκκλησιαστικότητα και μουσικότητα. Παιδιά ψάλλουν μελωδικά κάλαντα, ενώ σε ενορίες ανεβαίνουν θεατρικά έργα με θέμα τον Λάζαρο. Ο στολισμός του «λαζαριώτικου επιταφίου» με άνθη είναι χαρακτηριστικός. Τα λαζαράκια φτιάχνονται με ζύμη από ντόπια υλικά, και η μέρα κλείνει με οικογενειακές επισκέψεις.

Κύθηρα
Στα Κύθηρα, τα παιδιά τραγουδούν κρατώντας σταυρούς από αμπελόβεργες με λουλούδια. Σε απομονωμένα χωριά τελείται η «πρώτη Ανάσταση», με ήχους καμπάνας και μοίρασμα λαζαριών. Η μέρα έχει χαρακτήρα εσωτερικής περισυλλογής και παράδοσης.

Η ημέρα του Λαζάρου στα Επτάνησα δεν είναι απλώς προοίμιο του Πάσχα. Είναι μια άνοιξη της μνήμης, της ζωής και της παράδοσης. Με κάλαντα, μυρωδιές, σύμβολα και πίστη, κάθε νησί συμμετέχει στη σκυταλοδρομία του πολιτισμού. Η φλόγα της αναγέννησης, ζωντανή και καθαρή, συνεχίζει να μεταλαμπαδεύεται από γενιά σε γενιά.



Στοιχεία Επικοινωνίας

Πολιτιστικό Περιοδικό Ποικίλης Ύλης
ΕΝΩΣΗΣ ΕΠΤΑΝΗΣΙΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ

myEptanisa

Τ.Θ. 62043
Τ.Κ. 15201, Χαλάνδρι

Τηλ. & Fax: 2106017441

e-mail: info(at)myeptanisa.gr

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στο myeptanisa.gr . Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Για Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε την σελίδα μας με τους όρους χρήσης. Περισσότερες πληροφορίες…